Wzmocnienie roli zespołu orzekającego
Jedną z kluczowych zmian jest wzmocnienie znaczenia zespołu orzekającego w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Zespół będzie podejmował decyzję o potrzebie kształcenia specjalnego przede wszystkim na podstawie:
- dokumentacji dołączonej do wniosku,
- wyników diagnozy przeprowadzonej w poradni.
W przepisach podkreślono, że dokumentacja medyczna ma charakter pomocniczy,
a nie rozstrzygający w procesie wydawania orzeczenia.
Zmiany w składzie zespołu orzekającego
Rozporządzenie wprowadza także zmiany w składzie zespołu.
Najważniejsze z nich to:
- lekarz nie będzie już stałym członkiem zespołu – będzie uczestniczył w jego pracach tylko wtedy, gdy do wniosku dołączona jest dokumentacja medyczna,
- rozszerzono katalog osób, które mogą uczestniczyć w posiedzeniu zespołu z głosem doradczym.
Do takich osób mogą należeć m.in.:
- asystent międzykulturowy,
- osoba posługująca się językiem kraju pochodzenia dziecka,
- tłumacz języka migowego,
- specjalista z zakresu psychiatrii lub leczenia uzależnień.
Nowością jest także możliwość zdalnego udziału w posiedzeniu zespołu przez przedstawiciela zawodów medycznych.
Nowa procedura składania wniosków
Rozporządzenie porządkuje także kwestie proceduralne związane ze składaniem wniosków
o wydanie orzeczenia lub opinii.
Wnioski będą mogły być składane:
- w formie papierowej,
- w formie elektronicznej.
W przypadku wniosków elektronicznych dokumenty będą musiały być uwierzytelnione
za pomocą:
- kwalifikowanego podpisu elektronicznego,
- podpisu zaufanego,
- podpisu osobistego.
Doprecyzowano również wymaganą dokumentację dołączaną do wniosku, w tym:
- zgody na udział dodatkowych osób w posiedzeniu zespołu,
- oświadczenia dotyczące statusu prawnego wnioskodawcy,
- zgody na doręczenia elektroniczne oraz przekazanie orzeczenia do szkoły
lub przedszkola.
Istotną zmianą jest także wymóg podpisania wniosku przez oboje rodziców. W sytuacji,
gdy podpis złoży tylko jeden z nich, konieczne będzie złożenie stosownego oświadczenia wyjaśniającego brak podpisu drugiego rodzica.
Obowiązek przekazywania informacji o funkcjonowaniu ucznia
Nowe przepisy wprowadzają również obowiązek przekazywania przez przedszkola, szkoły
i placówki informacji o funkcjonowaniu dziecka lub ucznia.
Opinia ta będzie stanowiła ważny element procesu diagnostycznego prowadzonego w poradni.
W praktyce oznacza to zwiększenie roli szkoły w procesie diagnozy i podejmowania decyzji dotyczących form wsparcia ucznia.
Standardy procesu diagnostycznego
Rozporządzenie określa również standardy prowadzenia diagnozy.
Wprowadzono m.in.:
- obowiązek przeprowadzania oceny funkcjonowania dziecka lub ucznia,
- konieczność stosowania narzędzi diagnostycznych opartych na dowodach naukowych,
- wymóg dostosowania narzędzi do poziomu rozwoju dziecka.
Szczegółowe standardy diagnostyczne określono również dla dzieci i młodzieży:
- z niepełnosprawnością wzroku i słuchu,
- należących do mniejszości narodowych i etnicznych,
- posługujących się językiem regionalnym,
- nieznających języka polskiego lub znających go w stopniu niewystarczającym
do korzystania z nauki.
Ocena funkcjonalna – obowiązek od 1 września 2026 r.
Jednym z najbardziej dyskutowanych elementów zmian jest ocena funkcjonalna ucznia.
Choć początkowo pojawiały się informacje o jej obowiązkowym wprowadzeniu od 1 kwietnia 2026 r., ostatecznie przepisy w tym zakresie zaczną obowiązywać od 1 września 2026 r.
Oznacza to, że od nowego roku szkolnego przedszkola i szkoły będą zobowiązane do:
- przeprowadzania oceny funkcjonowania dziecka lub ucznia,
- przekazywania informacji o jego funkcjonowaniu do poradni psychologiczno-pedagogicznej.
Zmiany dotyczące poradni właściwych terenowo
Od 1 września 2026 r. orzeczenia i opinie dla dzieci z określonymi niepełnosprawnościami, m.in.:
- niesłyszących,
- słabosłyszących,
- niewidomych,
- słabowidzących,
- z autyzmem (w tym zespołem Aspergera),
będą wydawane przez poradnie właściwe ze względu na miejsce zamieszkania dziecka.
Poradnie specjalistyczne nadal będą mogły funkcjonować, jednak organ prowadzący określi obszar ich działania.
Wydłużenie terminu rozpatrywania odwołań
Zmianie uległ także termin rozpatrywania odwołań od orzeczeń.
Kurator oświaty będzie miał teraz 21 dni na rozpatrzenie odwołania, zamiast dotychczasowych 14 dni.
Co te zmiany oznaczają dla szkół?
Nowe rozporządzenie w praktyce oznacza większą rolę szkoły w procesie diagnozy ucznia.
Placówki będą zobowiązane do:
- przygotowywania informacji o funkcjonowaniu ucznia,
- udziału w procesie oceny funkcjonalnej,
- współpracy z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi w procesie diagnozy
i planowania wsparcia.
Dla wielu szkół oznacza to konieczność przygotowania zespołów nauczycielskich
do prowadzenia oceny funkcjonalnej oraz dokumentowania funkcjonowania ucznia.
